Door Gina Mohammed, Ph.D.

Eén van de dingen waar ik echt even van kan genieten, is een dampend mok hete thee gezoet met gouden honing. Met dat genot in handen, kan ik alles aan of juist even helemaal niets doen. Wat de ervaring nog zoeter maakt, is dat ik weet dat de honing in mijn thee zelfs werkt als ik het niet doe. In dit vloeibaar goud zit een verborgen voorraad antioxidanten, spijsverteringsbevorderende hulpmiddelen, ontgifters en verzachtende balsem voor wonden, allemaal samengebracht in een heerlijke samenstelling.

Honing wordt gemaakt van producten die voortkomen uit kruiden. Onstaan uit een genieuze samenwerking tussen dier en plant, levert honing een verzameling phytochemicalieën in één product. Dit product komt voort uit het harde werken van de honingbij, die soms wel twee miljoen bloemen bestuift om 500 gram honing te produceren.

Historie van Honing
Van oudser wordt honing als medicijn gebruikt. Hippocrates raadde het aan om de gezondheid te stimuleren. De Egyptenaren, en sinds hen vele mensen, gebruikten het voor de behandeling van wonden. Oude geneesheren stelden dat honing te gebruiken is als smeersel voor oogziekten en herstellend is bij klachten aan hart, nieren, lever en longen. Vandaag de dag wordt honing met limoen nog steeds veel gebruikt voor verkoudheid en keelpijn.

Tegenwoordig ontdekken we veel over honing en de werking ervan. Zo is ontdekt dat het daadwerkelijk helpt om wonden te helen. Een klinish onderzoek in de krant Burns ontdekte dat honingzalf kunstmatige verwondingen beter helpt te genezen dan de traditionele behandeling met silver sulfadiazine. Honing werkt effectiever, sneller en met minder ontstekingen. Honing behandelt wonden op verschillende manieren. Zijn hoge kleverigheid gaat infecties tegen, zijn suiker verdrijft vocht uit de wond, het stimuleert de vorming van nieuwe bloedvaten en verbindend weefsel en het is ontstekingsremmend en antibacterieel. Een recent onderzoek heeft bovendien aangetoond dat de antibiotica-resistente Staphylococcus aureus bacterie, die wonden kan infecteren, bezwijkt onder honing.

Antibacteriële medestander
De meeste gewone honingen onttrekken hun antibacteriële eigenschappen uit waterstofperoxide, dat geproduceerd wordt door een natuurlijk enzym uit honing. Maar andere honingen - zoals de Leptospermum soorten uit Nieuw Zeeland en Australië - bevechten bacteriën met een nogal mysterieuze niet-peroxide bestanddeel. Leptospermum honingen worden tegenwoordig als therapeutische honing toegepast door de Australian Therapeutic Goods Administration en worden in de markt gezet onder namen als Medihoney en Active Manuka honey.

Maar honing is geen vijand van alle bacteriën. Universitaire wetenschappers hebben het toegevoegd aan gegiste zuivelproducten en ontdekten zo dat honing de groei, activiteit en levensvatbaarheid van bepaalde bifidobacteriën bevordert. Van deze bacteriën wordt gezegd dat ze bijdragen aan een gezond darmkanaal. Gepasteuriseerde zuivelproducten worden gebruikt om bifidobacteriën toe te dienen aan het darmkanaal, maar de microbiologische kracht hiervan neemt vaak af gedurende het zuivelproces en de opslag ervan. De onderzoekers suggereren dat honing hierdoor de zoetstof in veel voedsel zou kunnen zijn. De carbohydraten van honing zijn geschikt om te pasteuriseren en zouden aan dit proces kunnen bijdragen.

De kracht van antioxidanten
Honing bevat ook een grote hoeveelheid antioxidanten. Ze worden voortgebracht door het samengaan van op planten aanwezige chemicalieën, spijsverteringsstoffen, biologische zuren, enzymen en andere stoffen. Zo is bijvoorbeeld de flavonoide pinocembrin uniek in honing en versterkt het de concentratie van andere antioxidanten.

Uit een onderzoek dat gepubliceerd is in het Journal of Agricultural and Food Chemistry, weten we dat de antioxidante werking van honing vergelijkbaar is met dat van vele verse groente- en fruitsoorten. Nu zul je waarschijnlijk geen kopje honing toevoegen aan je brocolli, maar toch is honing een waardig alternatief voor suiker en een prima manier om je dieet aan te vullen met antioxidanten. Universitaire onderzoekers onderzochten 25 gezonde mannen die verschillende combinaties van heet water, honing, zwarte thee en suiker consumeerden. Ze vonden dat de serum antioxidant capaciteit toenam met zeven procent in twee uur na het innemen van twee koppen heet water met vier eetlepels honing. Deze antioxidanten dragen bij aan de gezondheid van je aderen. Honing vermindert oxidatie van de dichtheid van je vet-proteïnen, ook wel bekend als “slecht” cholesterol, dat waarschijnlijk de ontwikkeling van atherosclerose tegengaat.

De kleur van honing laat zien hoeveel antioxidanten het bevat. De regel is “hoe donkerder, hoe beter”. Zo heeft boekweithoning bijvoorbeeld 5.5 keer meer antioxidante kracht dan de hele lichte variant Acacia. Andere honingsoorten met tussenliggende kleuren vallen hiertussen. Maar er bestaan ook uitzonderingen. Een onderzoeker ontdekte dat zoete-klaver honing, hoewel behoorlijk licht, rijk is aan antioxidanten, terwijl een donkere gouden mesquitehoning er arm aan is. Andere factoren die de kracht van de antioxidanten kunnen beïnvloeden zijn klimaat, grond, verwerking en opslag. De kleur geeft ook de hoeveelheid mineralen aan, welke reikt van 0.04 procent in lichte soorten tot 0.2 procent in sommige donkere soorten.

Het verhaal stopt hier niet. De flavonoid Pinostrobin in honing is een krachtige opwekker van bepaalde enzymen die kwaadaardige cellen deactiveren. Bekend als mammalian fase 2 ontgiftingsenzymen, helpen ze de ontwikkeling van kwaadaardige cellen te vernietigen of stimuleren ze deze cellen het lichaam te verlaten. Onderzoekers publiceerden in het Journal of Agricultural and Food Chemistry een onderzoek naar 35 honingsoorten en ontdekten dat ze allemaal enzymactiviteit bevatten, met boekweithoning boven aan de lijst.

Deze voordelen maken van honing een koningin onder de zoetstoffen en het proeven van alle verschillende soorten tot een echte verleiding.

Veilig gebruik van honing
Geef kinderen jonger dan één jaar geen honing te eten (zelfs geen gepasteuriseerde honing), omdat honing de voedselvergifteraar Clostridium botulunim kan bevatten. Deze bacterie is niet actief in honing, maar kan zich vermenigvuldigen in een baby’s onderontwikkelde spijsverteringssysteem.Wanneer je zwanger bent of borstvoeding geeft, dien je met je arts te overleggen voor het gebruik van honing.

Op zoek naar de beste honing
Honing kan beschadigd raken door een te grote hoeveelheid warmte, waardoor het de antibacteriële eigenschappen verliest. Pasteurisatie, waarin honing wordt verwarmd om besmetting door gist te voorkomen en kristallisatie te vertragen, is hierdoor niet altijd goed. Het opkloppen van honing kan ook een probleem vormen, omdat hierbij een dubbele verhittingstechniek wordt gebruikt. Hoe dan ook, de impact van verhitting en vermindering van antioxidante capaciteit van honing moet nog verder worden onderzocht. Sommige antioxidanten worden vernietigd, terwijl anderen juist worden gecreëerd. De temperatuur bij de opslag en het verpakken van de honing kan ook complexe effecten hebben op de kwaliteit. Een veilige richtlijn is honing onder de 11 graden Celsius op te slaan of in luchtdichte verpakkingen tussen de 21 en 26 graden Celsius.

Biologische honing komt nog voor, maar het is bijna onmogelijk om deze honing onaagetast te vinden. Het is vaak aangetast door niet-biologische pollen, veroorzaakt door de wind of door de bij zelf.

Een recent zorgelijke situatie was de onzuiverheid van geïmporteerde honing uit China. Deze zou besmet zijn met chloramphenicol, een potentieel schadelijke, menselijke antibiotica die bloedarmoede kan veroorzaken. Chinese honing en de mixen ervan zijn teruggehaald en werden vastgehouden en gecontroleerd op antibiotica bij de douanes in Canada en de Verenigde Staten.

Gina Mohammed, Ph.D. mohammed@onlink.net, is plant psychologe. Zij is de auteur van Catnip en Kerosene Grass — What Plants Teach Us About Life (Candlenut Books, 2002).

© Herbs for Health/Ogden Publications, Inc. Alle rechten voorbehouden. Uit Herbs for Health magazine, www.herbsforhealth.com

Bovenstaande informatie refereert niet aan Palmolive producten.