Door Rachel McLeod

Is er een kruid populairder dan lavendel? De heldere geur was in de oudheid al bekend. De Romeinen gebruikten het in hun baden en de naam lavendel komt van lavare dat in het Latijn wassen betekent. In de tijd toen zeep nog een luxe product en alleen voor de rijken was, wasten anderen zich in water dat geparfumeerd werd door er lavendel aan toe te voegen. Het groeide immers in iedere tuin.

In de 16e en 17e eeuw werd lavendel heel veel gebruikt. Niet alleen om zijn geur, maar ook veel om mee te koken. Zoals Gerard omschrijft in zijn kruidenadviezen “De jonge, fragiele stelen worden in zuur bewaard om ze in combinatie met vlees te nuttigen”. Koningin Elizabeth I hield erg van lavendel bij haar vlees en haar favoriet waren lavendelconserven. Ze dronk daarnaast ook lavendelthee als een medicijn voor haar migraine-aanvallen.

Iedereen die een volgroeide lavendelstruik heeft, kan lavendel uitstekend gebruiken tijdens het koken. De bloemen kunnen in suiker worden gedoopt en daarna luchtdicht worden afgesloten voor een aantal weken. De ontstane lavendelsuiker kan als substituut worden gebruikt voor gewone suiker in cake, krentenbolletjes of custards. En natuurlijk kunnen desserts worden gedecoreerd met gekristalliseerde lavendelbloemen.

Lavendel is niet alleen geschikt voor zoete gerechten. Het kruid heeft ook een zoutige smaak. Ik voeg altijd lavendel toe wanneer ik provençaalse kruiden maak. Zo krijg ik een geweldige Franse kruidige mix van rozemarijn, zout, thijm, basilicum en lavendel. Lavendel combineert erg goed met lam. In Frankrijk laten ze schapen zelfs zo vaak als mogelijk in lavendel grazen. Door lavendelstelen of –bloemen te gebruiken bij het grillen van het vlees op de barbeque, trekt de smaak nog beter in het vlees.

Wees voorzichtig tijdens het koken met lavendel. Gebruik een beperkt aantal bloemen, omdat een teveel aan lavendel het eten bitter kan maken. Was ze altijd van tevoren en gebruik ze niet als ze besproeid kunnen zijn met bestrijdingsmiddelen.

Er bestaan verschillende soorten lavendel. De meest bekende soorten zijn verschillende varianten van de Lavendula Angustifolia. Met een zadenlijst krijg je alle varianten te zien, maar zelf prefereer ik de twee kleine varianten Hidcote en Dwarf Munstead. Sommige andere lavendelsoorten zijn een stuk hoger en breder – tot circa een meter in beide richtingen. De Franse lavendelsoorten L. Stoechas en L. dentate zijn erg aantrekkelijk en zoet geurend, maar kunnen niet in je eigen tuin groeien. Deze kun je alleen als kamerplant in de winter houden.

Onder de juiste omstandigheden kan lavendel gemakkelijk groeien. Lavendel moet geplant worden op een plek waar het vocht goed kan worden afgevoerd. Het zal in de winter namelijk dood gaan als het natte voeten heeft. Lavendel heeft ook een lichte voorkeur voor alkalische aarde. Als je lavendel in je tuin hebt, zullen de geur en paarse bloeikolfen erg aantrekkelijk zijn. Ik heb een kleine haag van lavendel die naar de voordeur leidt met als aanvulling hier en daar een struik in mijn tuin. Hoewel lavendel de voorkeur geeft aan volle zon, kan het prima tegen een aantal uren schaduw.

Lavendel snoeien is altijd een onderwerp van discussie geweest. Wanneer het nog jong is, heeft lavendel niet meer nodig dan een zachte knip in de lente om het op te schonen en de dode stengels te verwijderen. Wanneer de struik groter en ouder wordt, heeft het meer besnoeiing nodig zodat het opnieuw kan groeien. Mijn heg is ongeveer acht jaar oud. Ik houd de uiteindes goed kortgeknipt, zodat het de andere planten in mijn perk niet belemeert. Ook verwijder ik de oude, houterige en verwilderde stammen. Door het op deze manier te onderhouden, wordt nieuwe groei gestimuleerd in de lente én in het najaar. De kleine lavendels zoals Hidcote en Munstead hebben vereisen minder snoeiwerk. Hoewel lavendel vele jaren kan leven, kan een koude winter zonder sneeuw oude planten doden. Het is dus goed om eventueel oude planten te vervangen door jongere.

Nieuwe lavendel kun je planten door de zaden te verzamelen (als je geluk hebt zaait de plant zelf), door een takje te planten dat snel wortelt of door een plant te begraven in een zanderige grond en het een aantal maanden te laten rusten, waardoor de stengels nieuwe wortels krijgen die als basis dienen voor een nieuwe plant. Dit is een complexe manier van aflegging om vele jonge planten te krijgen zonder al teveel moeite.

Als kruid kan lavendel op veel manieren worden toegepast. De bloemen geuren ons toilet, ze houden motten weg van onze kleren, maar kunnen ook medisch worden toegepast. Koningin Elizabeth I deed er goed aan lavendelthee voor haar migraine te gebruiken. Doordat het een zenuwontspanner is, helpt lavendelthee bij hoofdpijnen, flauwte en zonnesteken. De bloeikolven van lavendel worden verzameld als de bloemen net opene zijn. Daarna worden ze opgehangen om te drogen. Wanneer de bloeikolf volledig gedroogd is kunnen de bloemen eraf gewreven en opgeslagen worden voor gebruik. De blaadjes kunnen ook gedroogd worden maar bevatten geen duidelijke lavendelgeur.

Bovenstaande informatie refereert niet aan Palmolive producten.